Po to, żeby ludzie mogli wypowiadać się anonimowo.

Tydzień później wybuchła sprawa Kataryny. Dotychczas anonimowa blogerka (do tego stopnia, że w rozważanach o niej używałem rodzaju postpłciowego) została de facto wyoutowana przez redakcję teoretycznie przyjaznego światopoglądowo czasopisma.

Najbardziej mnie dziwi ton całego spektrum wypowiedzi publicznoprasowych: od zupełnie kuriozalnych, że to bardzo niesłuszne, że każdy może publikować swoje poglądy, do stwierdzenia, że tylko wypowiedzi podpisane powinny się liczyć w debacie publicznej. To piękna idea.

Piękna idea pełna gówna.

Co z gejem pracującym w homofobicznym środowisku (żartobliwe ale smutne: podobno w Stanach tylko w San Francisco można być gejem-republikaninem). Co z whistleblowerami związanymi NDA? Co z ludźmi życiowo uwiązanymi jakimś układem, dla których zaprotestowanie przeciwko danemu układowi wiązałoby się z zagrożeniem bytowania? Co z krytykami rozmaitych niemiłych organizacji? Co z możliwością powiedzenia, że król jest nagi?

Zwolennicy stawania z otwartą przyłbicą naprzeciw szarży armii pancernej zakrzykną zaraz — a co z odpowiedzialnością!?

Nic, a co ma być? Nikt nie ma obowiązku być męczennikiem.

Są dwa rodzaje anonimowości, jedna jest możliwa online i offline, druga tylko online.

Anonimowość pierwszego typu to anonimowość jednostrzałowa komunikacja jednostronna. Komentarz na blogu pod jednorazowym pseudonimem wysłany z kawiarni internetowej, anonimowy list wrzucony nocą do skrzynki pocztowej której nie obserwuje żadna kamera. Odpowiedzialności nie ma, ale takie wypowiedzi się łatwo filtruje nawet automatycznie, a poza tym tak się nie zbuduje żadnego społecznego znaczenia takiej wypowiedzi.

Anonimowość drugiego typu to pseudonimowość. W sieci można sobie stworzyć awatara (nie w sensie graficzno-3d, ale w sensie reprezentacji w przestrzeni społecznej), którego nie będzie można powiązać z żywym człowiekiem, ale którego z JAKIMŚ żywym człowiekiem będzie wiązać zabezpieczona kryptograficznie relacja jednoznaczności. Taką anonimowość nazywamy pseudonimowością, a taką reprezentację osoby nymem, lub macką (tentacle). W tle występuje założenie takie, że macek człowiek może mieć tyle ile chce.

Taka macka nie różni się w sieci niczym od normalnej osoby, i za pomocą takiej macki mozna nadać działaniom znaczenie, za pomocą rozmaitych systemów reputacji.

W sieci nikt nie widzi, że jesteś upliftowanym psem. Kupując na Allegro most Brooklyński od człowieka z loginem jankowalski, do momentu podpisania umowy u notariusza nie będziemy mieli pewności, że nie nazywa się  Piotr Nowak. O tym czy warto u niego kupować nieruchomości świadczy liczba punktów w systemie komentarzy, de facto systemie naliczania reputacji. Jeśli ktoś sprzedał 100 przedmiotów i w paczkach nie przyjechały cegły, można bezpiecznie przypuścić, że w 101 paczce też nie będzie balastu.

Doświadczenia z Allegro przy okazji falsyfikują tezę, że podpisywanie się imieniem i nazwiskiem i weryfikacja danych osobowych pomaga na wiarygodność — dane kont allegrowych są weryfikowane na kilka sposobów, a [prze]wałki jak były, tak są.

System reputacji nie musi być jawny, umysł ludzki jest całkiem dobry w budowaniu sobie reputacyjnych reprezentacji innych ludzi na zasadzie „tego znam z widzenia, wydaje się OK , na forum internetowym z dłuźszym stażem będzie wiadomo kto jest trollem, debilem, a kto pisze sensownie.

Tak zresztą zaczęła się kariera Kataryny, jako jednej z sensowniejszych osób na forum Gazety. I tak naprawdę w całej sprawie poszło nie o to, że ktoś się podpisuje, bądź nie. Poszło o to, że Kataryna stała się znaczącym graczem, a w grze zwanej polityką, na znaczących graczy używa się haków. W wypadku osoby anonimowej, najoczywistszych.

A wszystkie wypowiedzi na temat moralności wypowiedzi niepodpisanych, mają zapewnić alibi tego haka.

Czy mnie to dziwi? Nie, w sumie nie, polityka to wojna innymi środkami, a na wojnie wszystko jest dozwolone. Dziwi mnie raczej, że osoba o pewnym obyciu społecznym, na wojnę prowadzoną bronią palną poszła ze szpadą.

Sposobów na anonimowość w sieci jest kilka, od częstego zmieniania kafejek internetowych i korzystanie z różnych proxy, przez kupienie na szaro modemu GSM i zasilanie go prepaidami, do w realizacji najprostszego — TOR-a właśnie.

Rozmowa z Jacobem przypomniała mi czasy, jak prowadziłem remailer, anonimowy przekaźnik poczty. Remailery się słabo sprawdziły, zalał je spam. TOR pozwala na korzystanie z dowolnych usług, nie tylko poczty.

Gdyby Kataryna użyła TOR-a, nie miała zaufania do dziennikarzy, i nie chlapała jęzorem o swoim piewszym życiu, haka by nie było. A tak, dwója z tradecraftu i smutek.